tres das caras da lúa

que devale que encha que medre a lúa sempre é nova porque sempre se renova

Venus e a lúa

Venus a 1.15°N da lúa

lúa azul: a terceira lúa chea do verán

 

Non todos os meses teñen dúas lúas cheas, nin todas as estacións teñen catro.
A primeira lúa chea deste verán coincidíu coa noite de san Xoán, un par de días despois do solsticio de xuño e a cuarta será un par de días antes do equinoccio de setembro.
Pois ben, a chamada lúa azul  ou blue moon (tal vez lúa triste?) pode ser a segunda lúa chea nun mes ou pode ser a terceira de catro lúas cheas nunha estación.

Este verán temos lúa azul na noite do 20 a 21 de agosto. A última lúa azul estacional víuse o 21 de novembro de 2010.

 

lúa crecente e Venus sobre o mar

 

marte e a lúa

Aínda non se ven as constelacións do fondo pero aí as están: detrás da lúa o Touro e detrás de Marte o León, como comprobamos no Stellarium.

lúa de pascua

A primeira lúa chea da primavera cae sempre en semana santa, mellor dito, a devandita semana establécese no primeiro plenilunio logo do equinoccio de marzo.

Xúpiter, lúa e Venus en conxunción.

Cando coinciden os planetas e a lúa, o camiño da eclíptica vólvese luminoso e máxico. Son brillantes que se pon a noite no seu colar. E destacan na escuridade como altísimos farois,  pese á contaminación lumínica.

lúa de marzo

Esta lúa chea coincide co equinoccio (20 de marzo ás 23:21h) afectando ás marés, que son vivas.

Segundo a táboa de marés para Vigo, o nivel da baixamar foi de -2 m pola mañán, o que deixou os mexilóns que viven no porto en seco por unhas horas...

...e as quillas dos barcos ao descuberto.

xúpiter e a lúa

Versión de Xúpiter e a lúa na praia de Rodeira no día e hora da imaxe de Stellarium en a simple vista (elcielodelmes).
De non ser pola lúa, e imaxinando que non existise contaminación lumínica , veríamos con axuda de prismáticos non só as lúas de Xúpiter senón tamén a Urano, ambos os dous entre as constelacións de Piscis e Acuario.

solpor e plenilunio no equinoccio

 

 

A un par de días do comezo do outono o sol ponse e a lúa (case) chea sae, un frente á outra, un polo oeste e a outra polo leste, case exactos.

 

eclipse: a lúa que menstrúa

Debido á tonalidade vermella que adquire durante os eclipses moitos pobos crían que a lúa era comida por un animal; na China, onde a palabra para eclipse é “chih” que significa comer, pensábase que era un dragón o que comía a lúa. Nas noites de eclipse, a xente saía das casas con trebellos de labranza, lanzas e outros utensilios para escorrentar o animal que ameazaba con deixar o ceo sen lúa (ou sen sol).

Os aztecas, aínda sendo coñecedores da causa astronómica deste fenómeno, representaban tamén o eclipse como un dragón que comía á Lúa.

Na aldea Kuikuro no Matto Grosso brasileiro acontecen cousas extraordinarias durante un eclipse de lúa: os animais cambian de forma, chove sangue, soan flautas sagradas, e a xente pinta a cara de branco e de negro para imitar a lúa, cantan, danzan e fan xogos para despertar o mundo. Todo iso o día em que a lua menstruou.




Calendario das fases da lúa

Phases of the Moon

Eclipses 2010:
15 de xaneiro: Eclipse Anular de Sol
26 de xuño: Eclipse Lunar Parcial
11 de xullo: Eclipse Total de Sol
21 de decemmbro: Eclipse Total de Lúa
Catálogo de eclipses na web da NASA

a lúa e as marés

Cando a Lúa está máis perto da Terra dise que se encontra no seu perixeo e no apoxeo cando está máis afastada. Como se observan por separado non podemos saber con certeza cando estamos nun ou noutro momento, a menos pola sensación de que a lúa semella máis grande que outras veces. De poder comparar os seus tamaños sería así:

Este é un dos factores que afecta as marés, ademais da posición da lúa nas distintas fases e as estacións, pois durante as lúas chea e nova e durante os equinoccios as marés son máis vivas.

Para aprender algo máis sobre as marés e a lúa fai clic nos enlaces

márés
influenza da lúa nas marés
as forças das marés

Marte e a lúa arredor da medianoite

No apartado a simple vista da páxina do ceo do mes veñen sempre catro fotografías simuladas do programa Stellarium.
Hoxe á noite verase Marte en oposición ao sol, que significa que o planeta está pasando polo meridiano do lugar a medianoite, polo que se pode observar durante máis tempo.
Na ilustración aparecen Marte e a lúa sobre a eclíptica, nas constelacións do Caranguexo e Xémeos respectivamente; e ao outro lado da lúa Aldebarán, estrela alfa do Touro e avermellada como o planeta Marte, así como o brillante cúmulo das Pléiades. Baixo a eclíptica, a magnífica Orión e Sirio, a estrela azul.

a lúa e o disco de nebra

Este disco, chamado Escudo de Sangerhausen ou disco de Nebra, data de hai 3600 anos e foi encontrado en Alemania en 2002. Pode ser que os obxectos representados nel sexan o sol e a lúa, ou as lúas chea e crecente, ou igual as constelacións (Escudo, Capricornio, Auriga,...) e unha barca. Pode que os sete puntos agrupados representen as Pléiades. E os bordes do disco o horizonte. Ou pode que non. Pode que sexa simplemente un escudo con adornos??!!

Nebra Sky Disc from Simon Verhoef on Vimeo.

En calquera caso, o seu descubrimento é interesante, tanto do punto de vista da historia da astronomía como da arqueoloxía e arqueoastronomía.

Weltwunder Himmelsscheibe - Sky Disc of Nebra from Weltwunder Himmelsscheibe on Vimeo.

Hoxe parece que o temos máis facil para observar o ceo e os seus astros. Sen ir máis lonxe, se queremos darnos un paseo lunar visitemos google moon.

herbas de prata e sono cobren a valeira lúa

A lúa é, xunto co sol, o obxecto máis chamativo do ceo, así que desde que a humanidade puxo os seus pés na Terra debeu ser motivo de culto e observación.

Un calendario do período inicial ou Auriñaciense do Paleolítico Superior (32 000 a.c.) dá conta disto.


As marcas das diferentes fases forman un deseño sinuoso, como unha serpe ou os meandros dun río.



Aínda que se afaste e te abandone (coas conseguintes consecuencias catastróficas), a lúa nunca te vai decepcionar, ou iso decía unha das razóns polas que observar o ceo é interesante. Mesmo cando non se ve, como estes días, está aí agochada, impoñéndonos seus ritmos e tomando nota dos nosos dramas.

Chove en Santiago
meu doce amor.
Camelia branca do ar
brila entebrecida ô sol.

Chove en Santiago
na noite escrura.
Herbas de prata e de sono
cobren a valeira lúa.

Olla a choiva pola rúa,
laio de pedra e cristal.
Olla o vento esvaído
soma e cinza do teu mar.

Soma e cinza do teu mar
Santiago, lonxe do sol.
Agoa da mañán anterga
trema no meu corazón.

Federico García Lorca, Seis poemas galegos

once in a blue moon...

 

Esta lúa foi o segundo plenilunio dentro do mes de decembro de 2009, na noite de fin de ano e por ser a treceava lúa chea nun ano recibe o nome de "blue moon".

No calendario agrícola cada temporada contábase por tres lúas. Cando había catro, a última recibía o nome de "belewe" que en inglés antigo significaba azul ou traidor ("blue" or "betrayer").

O noso é un calendario solar dividido en doce meses que non se corresponden co ciclo da lúa, xa que o mes lunar dura aproximadamente 29,53 días. En cambio algúns calendarios si son lunares, como o calendario musulmán no que os meses comezan cando se fai visible a lúa creciente, de xeito que o ano musulmán ten doce lúas exactas e nunca disfruta de lúa azul.

Que un ano teña trece plenilunios ou trece novilunios é un evento que se dá só cada dous ou tres anos, esa é a orixe da expresión once in a blue moon (como decir de pascuas en flores) cando se produce unha rareza.

En 2018, haberá dúas blue moon ou dobre plenilunio en xaneiro e marzo -e febreiro non terá lúa chea-, dezanove anos despois da última coincidencia deste tipo; un acontecemento realmente raro que se produce catro veces nun século.

Fotografía: lúa de Pi

a lúa de Pi

 

Así estaba a lúa o 13 de marzo a case as once e media da noite, e así foi como Pi a víu dende a terraza, como un xigantesco ovo de dinosaurio.

devalo

Cada día a lúa se deita máis tarde. A lúa menguante sae ben entrada a noite.
Guy de Maupassant descríbea no seu relato "Quen sabe?" comparándoa coa lúa crecente:

"Era a unha da madrugada, a unha ou a unha e media; o ceo aclarárase un pouco e aparecera media lúa, a triste medialúa do cuarto menguante. A medialúa do cuarto crecente, que sae ás catro ou ás cinco da tarde, é clara, alegre, salferida de prata; pero a que sae despois da medianoite é vermelliza, lúgubre, inquedante; é a verdadeira lúa do aquelarre. Todos os noctámbulos deben ter tido feito esta observación. A primeira, ainda que sexa delgada como un fío, espalla unha feble luz que aleda os corazóns e proxecta no chan nítidas sombras; a outra difunde a penas un resplandor morteciño, tan lene que case non fai sombra".



E o saber popular que di sobre esas cuadrículas do ceo que deixan os avións?

"O ceo está entarabincuntinculado
quen o desentarabincuntinculará?
o desentarabincuntinculador que o desentarabincunticule
bo desentarabincuntinculador será".

lúa vagabunda

A lúa cando vai chea é trasnoitadora:
érguese así que acaba o día e só se deita despois do mencer.

lúa crecente trasno e dragón