declinación e ascensión recta

Igual que para ubicar un punto sobre a superficie terrestre utilízanse unhas coordenadas chamadas latitude e lonxitude, para localizar un astro ou calquera obxecto no ceo utilizamos as coordenadas denominadas declinación (equivalente á latitude xeográfica) e ascensión recta (equivalente á lonxitude xeográfica).

A declinación é a distancia angular do astro ao ecuador celeste. Mídese en graos sendo positiva ao norte do ecuador e negativa ao sur.
A declinación da estrela polar é de +90º, mentras que a declinación dun astro situado sobre o ecuador será de 0º. Un astro situado sobre a nosa cabeza, é dicir, no noso cénit, ten unha declinación igual á latitude onde nos encontramos.

A ascensión recta é a distancia angular sobre o ecuador celeste do astro á intersección do ecuador coa eclíptica, intersección denominada equinoccio vernal ou posición do sol no primeiro día da primavera e chamada tamén punto Aries. A ascensión recta mídese en sentido antihorario, en horas minutos e segundos.



A precesión dos equinoccios é o fenómeno do aparente movemento das constelaciones zodiacais cara o leste na eclíptica do sol en relación ao equinoccio vernal.
O período completo dunha precesión dos equinoccios estímase en 25786 anos.

os nomes das estrelas

Alcione (estrela alfa das Pléiades)

Algúns nomes de estrelas proceden da lingua grega como Sirio, Procyon, Polux, Castor, Régulo, Polaris, Arturo, Canopo, as Pléiades, outros da lingua árabe como Alcor (a débil), Mizar (velo), Vega (caída), Aldebarán (o seguidor), Deneb (a cola), Rigel (a perna), Algol (estrela demo), Betelgeuse (hombro, ou axila? do xigante), e uns centos delas máis.

O catálogo estelar máis antigo foi elaborado polo astrónomo grego Hiparco no ano 127 antes da nosa era. Contiña as posicións de 1.080 estrelas divididas en seis clases de acordo co seu brillo aparente. No "Almagesto" de Claudio Ptolomeo as estrelas aparecen catalogadas en clases de brillo ou magnitudes.

As clases de brillo recibiron o nome de magnitude, chamando ás máis brillantes de 1ª, de 2ª, 3ª, 4ª, etc., até a 6ª magnitude, estas últimas son as estrelas máis débiles que se distinguen a simple vista.

A magnitude é o brillo aparente co que vemos unha estrela e a súa dimensión, e depende do brillo da estrela e da distancia á que se encontra. Canto maior é a magnitude dunha estrela menor é o seu valor numérico, chegando a ter valores negativos nas estrelas de maior magnitude.

Sirio, a máis brillante do ceo, ten unha magnitude aparente de -1'46 porque se encontra a 9 anos luz de nós, mentras que Rigel que é 2.000 veces máis luminosa, aparece cunha magnitude 0'08 por encontrarse a unha distancia 100 veces maior.

A magnitude absoluta dunha estrela é a magnitude que tería dita estrela se estivese situada a unha distancia de 10 parsecs (1 parsecs é 3,2616 anos luz = 3,0857 x 10 elevado a 16 m, isto é, a distancia desde a que a Terra e o Sol parecerían estar separados por un ángulo de 1 segundo de arco).

A magnitude das estrelas coñécese actualmente por medio dos fotómetros ou fotograficamente.

Ante a imposibilidade de dar nome a tal morea de estrelas e clasificar os seus brillos ou magnitudes aparentes planeáronse distintos sistemas de nomenclatura ao longo do tempo.

O alemán Johannes Bayer publicou en 1603 un atlas de mapas estelares chamado Uranometría, no que as estrelas de cada constelación ían precedidas das letras do alfabeto grego seguidas do xenitivo do nome latino da constelación empezando polas de máis brillo, de xeito que chamou alfa á estrela máis brillante, beta á que lle seguía en brillo, e así sucesivamente. O inconveniente desta nomenclatura é que o alfabeto grego consta só de 24 letras, e hai unhas 70 estrelas visibles por constelación. Cando as letras do alfabeto grego resultaban insuficientes para unha constelación Bayer utilizaba as letras minúsculas do alfabeto latino, complicando así o método.

Coa aparición do telescopio constatouse a existencia de moitas máis estrelas, e de novo cuestionouse o tema da súa denominación.

O astrónomo inglés John Flamsteed realizou en 1712 o primeiro catálogo coa axuda do telescopio, denominado Historia Coelestis Britannica, utilizando números en lugar de letras, asignando un número a cada estrela na orde en que chegaba ao meridiano.

Co avance da tecnoloxía e dos telescopios, obsérvanse millóns de estrelas en cada constelación, o que dificulta máis a aplicación dos sistemas antigos.

As estrelas distínguense actualmente, non polo seu nome, nin letras, nin números, senón pola posición que ocupan na esfera celeste, isto é, pola súa ascensión recta e declinación.

Galileo

Galileo era fillo de Vincenzo Galilei, un músico famoso e de talante innovador que en certa ocasión escribíu:
“Paréceme que aqueles que só se basean en argumentos de autoridade para manter as súas afirmacións, sen buscar razóns que as apoien, actúan en forma absurda. Desexaría poder cuestionar libremente e responder libremente sen adulacións. Así se comporta aquel que persigue a verdade.”

calendario de mulleres astrónomas

Facendo clic no enlace pódese descargar (tamén en galego) o calendario de mulleres astrónomas.

dobre arco da vella

Estes días nos que chove e dá o sol prodíganse os arcos da vella, lucindo as cores como pavos reais que despregan a cola.
A luz pódese reflectir dobremente nas pingas de auga, de xeito que nun ángulo duns 50° aproximadamente aparece un segundo arco máis difuminado.
As cores do arco exterior forman simetría en relación ao arco interior.

constelación de Orión

Dende a prehistoria téñense coñecementos de astronomía en relación ás épocas das chuvias e a influencia destas na agricultura. Nalgúns lugares de Galicia ás Tres Marías de Orión chámanlles as Tres Leiteiras porque cando aparecen no ceo sucede que as vacas dan máis leite.

Na mitoloxía grega Orión era o cazador que perseguía as Pléiades polo bosque seguido do seu canciño, Can maior, onde resplandece a brillante Sirius.

En pinturas achadas en covas de LLeida e Girona e mais en pinturas rupestres do deserto Tasssili-Sahara e outras, aparecen representacións destas constelacións con formas de animais, figuras femininas danzando e unha figura que unhas veces é masculina e outras feminina e que representa a Orión.

lúa crecente trasno e dragón

la douceur de la nuit

J'ai connu des choses
Des moments imprévus
Des rythmes qu'on ose
Comme on a tant vécu

J’ai connu des doutes
Tant, qu'on se sent perdu
Mais aussi l'amour
Comme on n’a jamais vu

Tant que l'eau
Coule dans nos veines
C’est ma flamme et je prie
Pour que jamais elle ne s'éteigne

PONT :
Plus vivant
Que l'amour qui se donne
Que l'on sent
Dans tout ce qui résonne

Plus vivant
Que l'oiseau qui s'envole
Et qui laisse en passant..la trace du vent

REFRAIN :
Elembo ya mopepe

COUPLET :
J’ai connu le charme
La douceur de la nuit
Le bruit et les larmes
La chaleur de la pluie

Si là-bas le temps
A vaincu nos envies
Alors je me sens
Encore plus près d'ici

PONT :
Plus vivant
Que l'amour qui se donne
Que l'on sent
Dans tout ce qui résonne

Plus vivant
Que l'oiseau qui s'envole
Et qui laisse en passant..la trace du vent

REFRAIN :
Elembo ya mopepe

Plus vivant que l’amour qui se donne
Plus vivant que l’oiseau qui s’envole
Elembo ya mopepe
Plus vivant que l’oiseau qui s’envole
Plus vivant que l’amour qui se donne
Elembo ya mopepe
Plus vivant

nube e arco da vella

No corredor do Morrazo chove cando no resto do Morrazo non. Debido ao efecto Foehn, as nubes que chocan contra o Ghaghan enfrían ao ascender o monte e condensan. A barlovento, un rabo de nube.

eclipse de venus

Pouco despois de poñerse o sol, unha lúa delgada e crecente que os árabes chaman al hilal descubría un punto brillante, o planeta Venus. Un pouco máis arriba, á dereita, brillaba con menos intensidade Xúpiter.
Por falta de trípode os planetas semellan bágoas, minúsculas por falta de zoom.